Yandaki şemada yuvarlak sekilden 35º uç
açılılara kadar kullanımı en yaygın olan
uçlar gösterilmiştir.
Şema üzerindeki okun gösterdiği gibi kesici
kenar dayanımı (S), geniş uç açılı uçlara
gidildikçe artar, derin noktalara ulaşabilirlik
(Z) ise şema üzerinde de görüldüğü gibi
sağa gidildikçe artar.
Vibrasyon eğilimi (V), uç açısı büyüdükçe
artmaktadır. Ancak, uç açısı küçüldükçe
güç sarfiyatı azalmaktadır.
Profil veya konik iş parçalarının tornalanmasında,
max. kopyalama açısı aşılmamalıdır. Bu tip
operasyonlarda iş parçası ile uç kenarı
arasında min. 2º lik bir serbest açı sağlanmalıdır.
Köşe
radyusu ve ilerleme:
Mekanik
sıkmalı bir ucun köşe radyusu, iş üzerinde
anahtar rölü oynamaktadır. Özellikle;
Kaba tornalama sırasında dayanım,
Finiş operasyonlarında yüzey kalitesi;
üzerinde önemli etkileri vardır.
Kaba tornalama
Kesme kenarı dayanımı yüksek olmalıdır.
Bu yüzden mümkün olan en büyük uç radyusu
seçilmelidir.
Büyük uç radyusu, yüksek ilerleme değerlerinde
çalışmaya olanak tanır.
Eğer vibrasyon riski var ise uç radyusu
küçültülmelidir.
Kaba tornalama operasyonlarında, ilerlemenin
hiç bir koşulda yukarıdaki tabloda verilen
değerleri aşmaması gerekir. İlerleme değerinin
kolayca hesaplanabilmesi aşağıdaki formul
ile mümkündür.
fn KABA
= 0,5 x KÖŞE RADYUSU
Uç radyusuna göre max. ilerleme değerleri
Köþe
radyusu (r)mm
0.4
0.8
1.2
1.6
2.4
Tavsiye
edilen max. ilerleme deðeri (fn)mm/dev.
0.25-0.35
0.4-0.7
0.5-1.0
0.7-1.3
1.0-1.8
Kaba
tornalamada kullanılan uç radyusları genellikle
1,2 ve 1,6 mm.'dir.
Bu tabloda tavsiye edilen max. ilerleme
değerleri, uç radyusunun 2/3'sine göre hazırlanmıştır.
Daha yüksek ilerleme değerlerinin uygulanabildiği
durumlar aşağıdaki gibidir;
En az 60º uç açısına ve iyi bir kesme
kenarı dayanımına sahip uçların kullanılması
halinde;
Tek taraflı talaş kırıcılı uçların
kullanılması durumunda;
90º den daha küçük ayar açısının
kullanıldığı işlemlerde;
Normal kesme hızlarında rahatça talaş
kaldırılabilen malzemelerin işlenmesinde;
Gerçek
kesme boyu:
Uç açısının, kesme kenarına büyük bir etkisi
vardır. Mekanik sıkmalı her uç max. kesme
derinliğinde çalışabilecek, max. bir gerçek
kesme boyuna sahiptir. Yandaki tabloda,
uç tipine bağlı olarak kaba tornalama işlemlerinde
güvenle çalışabilecek gerçek kesme boyları
(la) verilmiştir.
Eğer kesme derinliği, gerçek kesme boyundan
büyükse; ya daha büyük bir uç seçilmeli
yada kesme derinliği azaltılmalıdır.
Ağır çalışma koşullarında daha güvenli çalışabilmek
için ya daha büyük yada daha kalın uçlar
seçilmelidir.
Sıkma
Sistemlerinin Seçilmesi
